Οι ψύλλοι είναι μικρά, άπτερα αρθρόποδα έντομα, καφέ ή κοκκινωπού χρώματος, με επίπεδο σώμα, που τρέφονται με αίμα από πτηνά και θηλαστικά (σκύλους, γάτες, τρωκτικά), συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Κοινό χαρακτηριστικό των ψύλλων είναι ότι μπορούν να πραγματοποιήσουν μεγάλα άλματα αναλογικά με το μέγεθός τους, έως και 20 εκ. καθέτως ή έως και 40 εκ. οριζοντίως. Παρόλα αυτά οι ψύλλοι συνήθως δεν ταξιδεύουν μόνοι τους μακρινές αποστάσεις, αλλά προτιμούν να περιμένουν και πηδούν σε διερχόμενο ζώο, στο οποίο παραμένουν μέχρι να απομακρυνθούν. Χωρίς ξενιστή, οι ενήλικες ψύλλοι ζουν μόνο λίγες ημέρες έως 2 εβδομάδες.

Υπάρχουν διάφορα είδη ψύλλων. Κάθε είδος προτιμά να τρέφεται από συγκεκριμένα είδη ζώων, αλλά όταν είναι πεινασμένοι σε περίπτωση απουσίας των φυσιολογικών ξενιστών οι ψύλλοι μπορούν να τραφούν ευκαιριακά σε άλλα θερμόαιμα ζώα που βρίσκονται πλησίον, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.

Τα κυριότερα είδη ψύλλων είναι:

 

• Pulex irritans (Ψύλλος τους ανθρώπου)
• Ctenocephalides canis (Ψύλλος του σκύλου)
• Ctenocephalides felis (Ψύλλος της γάτας)
• Ceratophylus gallinae (Ψύλλος των πουλερικών)
• Dasypsyllus gallinulae (Ψύλλος των πτηνών)
• Xenopsylla cheopis (Ψύλλος τους αρουραίου)

Οι ψύλλοι μοιάζουν μεταξύ τους ως προς εμφάνιση και την βιολογία. Το μήκος τους κυμαίνεται από 1,5 έως 3,5 mm ανάλογα με το είδος. Συνήθως το χρώμα τους είναι καφέ. Ο βιολογικός τους κύκλος αποτελείται από τέσσερα στάδια, αυγό, προνύμφη, νύμφη και τέλειο ενήλικο. Τα θηλυκά γεννούν πολύ μικρά λευκά αυγά είτε επάνω στους ξενιστές, είτε σε σκοτεινά μέρη ή γωνίες με σκόνη. Τα αυγά και οι προνύμφες δεν φαίνονται με γυμνό μάτι καθώς είναι πάρα πολύ μικρά. Η εκκόλαψη των αυγών πραγματοποιείται εκεί, και αναπτύσσονται οι προνύμφες που μοιάζουν με μικρά σκουλήκια. Οι προνύμφες σχηματίζουν βομβύκιο (κουκούλι) και μεταμορφώνονται σε τέλεια έντομα. Παρόλο που τα ενήλικα έντομα τρέφονται αποκλειστικά με αίμα, οι προνύμφες τρέφονται με οργανικές ύλες όπως περιττώματα ενήλικων ψύλλων. Τα άλματα των ενηλικών εντόμων είναι περίπου 200 φορές το μέγεθος τους και τα καθιστά τους καλύτερους άλτες.

Το τσίμπημα του ψύλλου στον άνθρωπο προκαλεί τοπικό ερεθισμό και συνήθως κνησμό, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις εντοπίζεται στα κάτω άκρα. Συχνά τα τσιμπήματα είναι σε ομάδες ή σε γραμμές. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί τοπική αλλεργική αντίδραση (αλλεργική δερματίτιδα) ή δευτερογενής επιμόλυνση. Η τοπική αντίδραση του δέρματος μπορεί να εμφανισθεί μέσα σε λεπτά ή μπορεί να καθυστερήσει για ώρες ή ακόμη και ημέρες.

Συγκεκριμένα είδη ψύλλων μπορούν να μεταδώσουν στον άνθρωπο ασθένειες, όπως o ενδημικός τύφος και η πανώλη (με ξενιστές τρωκτικά) και άλλες ρικετσιώσεις. Περιστατικά ενδημικού τύφου αναφέρονται και στην Ελλάδα, ενώ πανώλη δεν έχει καταγραφεί στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ψύλλοι των γάτων και των σκύλων αποτελούν ξενιστές εντερικών παρασίτων (tapeworms) σε γάτες, σκύλους και τρωκτικά, που προσλαμβάνουν αυτά τα παράσιτα όταν καταπίνουν τους ενήλικες ψύλλους που τα περιέχουν, ενώ περιστασιακά το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε παιδιά, τα οποία μπορεί να καταπιούν ψύλλους όταν παίζουν με τα κατοικίδια ζώα.

Προληπτικά μέτρα

• Τακτικός καθαρισμός με ηλεκτρική σκούπα, τίναγμα των χαλιών και των μοκετών όπου κοιμούνται τα κατοικίδια σας μειώνει δραματικά τον πληθυσμό των ψύλλων.

• Κτηνιατρική φροντίδα των κατοικίδιων σας. Σε συνεννόηση με τον κτηνίατρο σας μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αμπούλες και κολάρο που απωθούν τους ψύλλους από επάνω. Επίσης τα μαξιλάρια, τα σπιτάκια, τα χαλάκια και ότι υφασμάτινο έρχεται σε επαφή με το κατοικίδιο σας θα πρέπει να πλένεται σε υψηλές θερμοκρασίες πάνω από 50oC καθώς σκοτώνονται οι ψύλλοι σε όποιο στάδιο και αν βρίσκονται.

• Απομάκρυνση αδέσποτων από τον χώρο σας. Καθαρισμός των εξωτερικών χώρων της πολυκατοικίας, της αυλής και οποιοδήποτε χώρου θα μπορούσε να είναι η φωλιά ενός αδέσποτου ζώου.

Χημική καταπολέμηση

Η εταιρεία μας Splendid group για την καταπολέμηση των ψύλλων πραγματοποιεί υπολειμματικούς ψεκασμούς με εντομοκτόνα τα οποία είναι εγκεκριμένα από το Υπουργείο Ανάπτυξης και Τροφίμων και τον Ε.Ο.Φ. Επίσης μπορεί να γίνει και η χρήση ξηρού υπέρυθρου ατμού η οποία είναι μία οικολογική μέθοδος όπου με την βοήθεια των υψηλών θερμοκρασιών του ατμού εξαλείφονται όλα τα στάδια των ψύλλων.